zaterdag 22 juni 2013

Cycling for Libraries: Unconference 2.0?

'Unconference': een conferentie die er geen is. Er is geen programma: de deelnemers maken de inhoud. De klemtoon ligt dus meer op uitwisselen van ervaringen en ideeën dan op het formeel overdragen van kennis via - zo gaat dat toch tegenwoordig - Powerpointpresentaties of Prezi's. Het is dan ook niet gemakkelijk om over de inhoud te rapporteren. Dat merkten lezers van deze blog eerder al. Maar ook toen al was duidelijk dat de 'on-' niet die van 'ongeorganiseerd' was. Ook een onconferentie vereist voorbereiding, begeleiding en nazorg.

Dat geldt in het kwadraat voor de bibliothecaire onconferentie die op dit eigenste moment ons land binnenrijdt: Cycling for Libraries. Met 100 bibliothecarissen op de fiets in negen dagen van Amsterdam naar Brussel rijden, vereist wel degelijk voorbereiding. Het is een gedistribueerd organisatiemodel dat veel ruimte laat voor lokaal initiatief. Vanuit mijn eigen ervaring met meer klassieke conferenties, durfde dan wel eens de vraag opduiken of iemand het overzicht nog wel had. Maar dat is dus een verkeerde vraag voor een unconference.


Nu de trein aan het rijden is, blijkt trouwens hoe sterk de organisatie erachter is. Terwijl ik zit de tikken kan ik op de website volgen hoe een eerste groep fietsers Brugge binnen rijdt, terwijl een tweede groep net Damme gepasseerd is. Via Twitter stromen de foto's van windmolens, grachten en grijze luchten binnen, samen met berichten over meetings en pech onderweg. Elke dag is er een filmpje over de belevenissen - en de fietser - van de dag. Dat met dank aan Kirjastokaista, het Finse bibliotheektelevisiekanaal. Een van de makers, Tuomas Lipponen, zal trouwens op onze eigen 'echte' conferentie een ander werkstuk voorstellen. En hier en daar verschijnen blogberichten, zoals die van Tenaanval en Moqub, naast meer officiële verslaggeving. Kortom - het is voor u geen verrassing - je kan het hele gebeuren via laptop of smartphone volgen alsof je erbij was.

Of toch niet? Van regen en wind blijven we gespaard, maar het valt ook op dat er weinig inhoudelijke discussies naar buiten komen. De filmpjes gaan over meer over het traject van de dag dan over het programma. Maar ja, dat was er ook niet echt. Er wordt wat getweet over gratis toegang tot de openbare bibliotheek. Maar dat blijft toch eerder beperkt.

Het is met alle onconferenties hetzelfde: je moet erbij zijn. Web 2.0 blijft toch maar een surrogaat voor de uitwisseling - en de kameraadschap en de emotie - van het echte leven. Wie dat wil, kan de komende dagen in Vlaanderen nog wel komen proeven. Zondagavond rond 20u. in Dok Gent bijvoorbeeld, waar Saskia Scheltjens een unconference binnen de unconference organiseerde onder het label 'The Open Library'. Of maandagmiddag om 16u. in Dendermonde, waar minister van Cultuur Joke Schauvliege op de fiets springt om Cycling for Libraries te vervoegen. Of, natuurlijk, woensdag 26 juni om 10u. aan het Europees Parlement in Brussel, waar de fietsers een statement over het belang van de openbare bibliotheek zullen overhandigen aan de Europarlementsleden.

Het is een unieke kans, pik nog een graantje mee. Want hoeveel mogelijkheden web 2.0 ook biedt, er gaat toch niets boven het echte leven...

zondag 16 juni 2013

Bibliotheken in Marseille: centrum vs. periferie

Bibliothèque du Merlan
Met vijftien bibliotheekmensen trokken we naar het zuiden voor  een vierdaags studiebezoek aan Marseille en Aix-en-Provence. Tijdens ons bezoek opende het prachtige, gloednieuwe MuCEM de deuren, het Musée des civilisations de l'Europe et de la Méditerranée. Marseille is culturele hoofdstad in 2013, en dat zullen we geweten hebben. Ici, c'est capital, lazen we overal langs de straten. Maar we konden ons niet van de indruk ontdoen dat in de 'hoofdstad' een groot deel van de bevolking aan haar lot wordt overgelaten.

­­Voor 300.000 inwoners in de arme, noordelijke arrondissementen, zijn er welgeteld twee culturele instellingen: een theater dat in zijn programmatie nauwelijks rekening houdt met de bevolking van de omliggende wijken, en een bibliotheek
Trap van het winkelcentrum naar
de Bibliothèque du Merlan
De Bibliothèque du Merlan bevindt zich twee verdiepingen onder (!) een winkelcentrum. ‘Couloir de la mort’ noemen de kinderen de toegangsweg, omdat die zo donker en verlaten is. Van enige investeringen naar aanleiding van de culturele hoofdstad, was er weinig te merken. 
Le couloir de la mort
De medewerkers doen wat ze kunnen, maar de stad Marseille maakte enkele jaren geleden een duidelijke keuze. In het centrum verrees een moderne, nieuwe bibliotheek, het Alcazar: een mooi, gloednieuw gebouw met veel licht en ruimte en een uitgebreide dienstverlening. RFID met zelfbediening, een sorteermachine in de inkomhal, een afdeling voor mensen met een leesbeperking, een veel geconsulteerde afdeling voor werkzoekenden ... Ook op een doordeweekse vrijdagmorgen werd ze intensief gebruikt, maar niet door de bewoners van de volkswijk waar ze zich bevindt.

Naast het Alcazar telt de stad zeven bibliotheken, symbolisch genoeg evenveel als de gevangenis van Marseille, waar naar verluid één derde van de bevolking vroeg of laat passeert. De vestigingen zijn ongelijk verdeeld over het grondgebied en de werking in de wijken is de voorbije jaren teruggeschroefd, ten voordele van investeringen in het Alcazar.
Cours Belsunce, Marseille
Het auteursrecht laat niet toe
foto's van het Alcazar te publiceren.
Acht vestigingen is te weinig voor 850.000 inwoners. Het stadsbestuur laat dan ook veel over aan privé-iniatief: 'commerciële' bibliotheken in de rijke zuidelijke wijken, waar men al gauw een euro per uitlening betaalt, ‘espaces lectures’ in het arme noorden. Deze minibliotheekjes fungeren ook als ontmoetingscentrum en proberen met minimale middelen cultuur en informatie tot bij de arme bevolking te brengen. De nadruk ligt er meer op animatie  dan op de collectie, die vaak bestaat uit boeken die door andere bibliotheken afgevoerd werden.

Maar MuCEM is prachtig gebouw met mooie, multimediale tentoonstellingen dat ongetwijfeld veel toeristen zal trekken en - net zoals het Alcazar – zal bijdragen aan een positief imago van (het centrum van) de stad.
Espace lecture Edouard Vaillant