zondag 16 juni 2013

Bibliotheken in Marseille: centrum vs. periferie

Bibliothèque du Merlan
Met vijftien bibliotheekmensen trokken we naar het zuiden voor  een vierdaags studiebezoek aan Marseille en Aix-en-Provence. Tijdens ons bezoek opende het prachtige, gloednieuwe MuCEM de deuren, het Musée des civilisations de l'Europe et de la Méditerranée. Marseille is culturele hoofdstad in 2013, en dat zullen we geweten hebben. Ici, c'est capital, lazen we overal langs de straten. Maar we konden ons niet van de indruk ontdoen dat in de 'hoofdstad' een groot deel van de bevolking aan haar lot wordt overgelaten.

­­Voor 300.000 inwoners in de arme, noordelijke arrondissementen, zijn er welgeteld twee culturele instellingen: een theater dat in zijn programmatie nauwelijks rekening houdt met de bevolking van de omliggende wijken, en een bibliotheek
Trap van het winkelcentrum naar
de Bibliothèque du Merlan
De Bibliothèque du Merlan bevindt zich twee verdiepingen onder (!) een winkelcentrum. ‘Couloir de la mort’ noemen de kinderen de toegangsweg, omdat die zo donker en verlaten is. Van enige investeringen naar aanleiding van de culturele hoofdstad, was er weinig te merken. 
Le couloir de la mort
De medewerkers doen wat ze kunnen, maar de stad Marseille maakte enkele jaren geleden een duidelijke keuze. In het centrum verrees een moderne, nieuwe bibliotheek, het Alcazar: een mooi, gloednieuw gebouw met veel licht en ruimte en een uitgebreide dienstverlening. RFID met zelfbediening, een sorteermachine in de inkomhal, een afdeling voor mensen met een leesbeperking, een veel geconsulteerde afdeling voor werkzoekenden ... Ook op een doordeweekse vrijdagmorgen werd ze intensief gebruikt, maar niet door de bewoners van de volkswijk waar ze zich bevindt.

Naast het Alcazar telt de stad zeven bibliotheken, symbolisch genoeg evenveel als de gevangenis van Marseille, waar naar verluid één derde van de bevolking vroeg of laat passeert. De vestigingen zijn ongelijk verdeeld over het grondgebied en de werking in de wijken is de voorbije jaren teruggeschroefd, ten voordele van investeringen in het Alcazar.
Cours Belsunce, Marseille
Het auteursrecht laat niet toe
foto's van het Alcazar te publiceren.
Acht vestigingen is te weinig voor 850.000 inwoners. Het stadsbestuur laat dan ook veel over aan privé-iniatief: 'commerciële' bibliotheken in de rijke zuidelijke wijken, waar men al gauw een euro per uitlening betaalt, ‘espaces lectures’ in het arme noorden. Deze minibliotheekjes fungeren ook als ontmoetingscentrum en proberen met minimale middelen cultuur en informatie tot bij de arme bevolking te brengen. De nadruk ligt er meer op animatie  dan op de collectie, die vaak bestaat uit boeken die door andere bibliotheken afgevoerd werden.

Maar MuCEM is prachtig gebouw met mooie, multimediale tentoonstellingen dat ongetwijfeld veel toeristen zal trekken en - net zoals het Alcazar – zal bijdragen aan een positief imago van (het centrum van) de stad.
Espace lecture Edouard Vaillant